Co na kaca?

Co pomaga na kaca

Na kaca nie ma leku ani szybkiego sposobu, który potwierdziłyby badania. Przegląd 21 prób z placebo ocenił dowody na wszystkie testowane środki jako bardzo słabe. Ulgę mogą dać woda na pragnienie, sen, coś lekkiego do jedzenia i ostrożnie dobrany lek na ból głowy. Objawy mijają zwykle w ciągu doby.

Jest też pytanie, które w poradnikach zwykle się nie pojawia: czy z kacem można już jechać. Rano część alkoholu często wciąż jest we krwi, a nawet przy zerze badani prowadzili gorzej. Wieczór policzysz w kalkulatorze promili, a o jeździe piszemy niżej.

Domowe sposoby na kaca: co działa

Nie ma sprawdzonego leku na kaca, choć próby trwają od dawna. Przegląd z 2022 roku objął 21 badań i żaden środek nie pojawił się w dwóch z nich, więc żadnego wyniku nikt niezależnie nie powtórzył. Tak wypadają sposoby, które polecają sobie ludzie:

„Brak badań” znaczy, że nie znaleźliśmy próby z placebo, a nie że ktoś udowodnił brak działania.

Co zrobić rano, gdy kac już jest

1. Sprawdź, czy to na pewno kac. Jeśli ktoś nie daje się dobudzić, ma drgawki albo oddycha nieregularnie, to nie jest kac. Dzwoń pod 112.
2. Zostaw samochód. Plany z rana przesuń albo znajdź kogoś, kto nie pił. Decyzja o jeździe to najgorsza rzecz do podjęcia z bólem głowy.
3. Pij wodę małymi łykami. Przy mdłościach łatwiej utrzymać kilka łyków niż całą szklankę naraz.
4. Zjedz coś prostego. Tost albo sucharki, gdy żołądek się na to zgodzi. Na tłuste śniadanie jako lekarstwo dowodów nie znaleźliśmy.
5. Na ból głowy wybierz lek rozważnie. Przeczytaj o paracetamolu i ibuprofenie, zanim coś połkniesz.
6. Prześpij się, jeśli możesz.

Gdy wymioty nie ustają i nie udaje się utrzymać wody, zadzwoń do lekarza, nawet jeśli nie widzisz objawów zatrucia.

Co na kaca z apteki

Paracetamol a alkohol

Tu trzeba uważać najbardziej. NIAAA ostrzega, że połączenie alkoholu z paracetamolem może uszkadzać wątrobę, a przegląd z 1998 roku, wydany przez ten sam instytut, radzi unikać go podczas kaca. Paracetamol jest też w wielu lekach złożonych na grypę i przeziębienie, więc sprawdź skład.

Ibuprofen i aspiryna a alkohol

Mogą zmniejszyć ból głowy i mięśni, ale podrażniają żołądek, który po alkoholu i tak jest podrażniony. Przy bólu brzucha albo mdłościach lepiej ich nie brać. Paracetamolu ani aspiryny nikt nie sprawdził na kacu w próbie z placebo.

Leki na żołądek

Środki zobojętniające kwas mogą złagodzić mdłości i podrażnienie. Nie zadziałają na resztę objawów.

Saszetki i tabletki „na kaca”

Ekstrakt z goździków, kwas tolfenamowy i pirytynol wypadły w przeglądzie najciekawiej, lecz autorzy piszą tylko, że warto je dalej badać. Gdy na opakowaniu widzisz obietnicę ulgi, zapytaj o próbę z placebo powtórzoną przez kogoś innego niż producent. W przeglądzie z 2022 roku takiej nie było.

Jeśli bierzesz leki na stałe albo masz chorą wątrobę, zapytaj farmaceutę, co wolno połączyć z alkoholem, który jeszcze krąży w organizmie.

Kac: objawy i skąd się biorą

Kac to zespół objawów po zbyt dużej ilości alkoholu. Najmocniej dokucza zwykle wtedy, gdy stężenie alkoholu spada w okolice zera. Najczęstsze objawy to:

• zmęczenie, osłabienie i senność,
• ból głowy i bóle mięśni,
• pragnienie, suchość w ustach,
• nudności, ból brzucha,
• zawroty głowy, wrażliwość na światło i dźwięk,
• lęk, drażliwość, pocenie się,
• kłopot ze skupieniem i wolniejsze reakcje.

Lęk następnego dnia, który wiele osób zna, nie jest wymysłem. Alkohol tłumi pracę mózgu, a gdy znika, układ nerwowy odbija w drugą stronę, trochę jak przy małym odstawieniu.

Jednej przyczyny nie ma. W grę wchodzi podrażniony żołądek, płytszy sen, stan zapalny, aldehyd octowy, czyli toksyczny produkt rozkładu alkoholu, i łagodne odwodnienie. To ostatnie długo uchodziło za główny powód, ale przegląd z 2024 roku uważa kaca i odwodnienie za dwa skutki picia, które występują obok siebie. Jeden nie wynika z drugiego. Stąd woda gasi pragnienie, a głowa boli dalej.

Jak długo trwa kac

Zwykle od kilku godzin do doby. W ankiecie wśród 811 holenderskich studentów kac trwał średnio 18,4 godziny od końca picia, a u większości od 14 do 23 godzin. Licząc od przebudzenia, wychodziło około 12 godzin. NIAAA podaje, że objawy mogą trwać 24 godziny albo dłużej. Jeśli objawy nie mijają po dwóch dniach, porozmawiaj z lekarzem.

Tak mogą wyglądać trzy godziny po jednym wieczorze: sześć dużych piw od 20:00 do 23:00, mężczyzna 80 kg.

• Alkohol zwykle znika10:15
• Nie planuj jazdy przed16:30
• Objawy kaca mijają, średnia z badania17:25

Paski biegną od 20:00. Dwa pierwsze liczy nasz model dla tego wieczoru. Trzeci to średnia z ankiety dodana do godziny końca picia. Prognozą dla tej osoby nie jest.

Czy napój ma znaczenie? Piwo, wino, ciemne alkohole

Kolejność nie zmienia nic. W randomizowanym badaniu 90 osób piło piwo, potem wino, albo odwrotnie, albo tylko jeden z napojów. Ani kolejność, ani rodzaj napoju nie zmieniły istotnie siły kaca. Najmocniej kaca zapowiadały poczucie upojenia i wymioty. Badanie dotyczyło jasnego piwa i białego wina, więc nie obejmuje mocnych trunków.

Ciemny alkohol bywa gorszy. W badaniu na 95 osobach, przy szczycie około 1,1 promila, po bourbonie kac był silniejszy niż po wódce: 1,88 wobec 1,38 punktu na skali. Testy uwagi wypadły jednak tak samo słabo po obu. Czyli po wódce możesz czuć się lepiej, ale reagujesz równie wolno.

Kac po winie. Osobnego sposobu nie ma. Siarczyny mogą wywoływać ból głowy u wrażliwych osób, ale u większości i tak liczy się to, ile alkoholu wypito.

Kobiety i mężczyźni. W badaniu z piwem i winem kobiety miały silniejszego kaca, ale różnica znikała po uwzględnieniu szczytowego stężenia. Ta sama ilość daje zwykle wyższy wynik przy mniejszej masie ciała.

Kac a jazda samochodem

Problemy są dwa: alkohol, który może zostać we krwi, i osłabienie, które zostaje nawet przy zerze.

Pierwszy: rano alkohol może wciąż być we krwi

Badanie nie pokazało, by sen przyspieszał spalanie, a kac nie mówi, ile promili zostało. Po sześciu dużych piwach od 20:00 mężczyzna 80 kg ma o 8:00 zwykle około 0,20 promila, czyli dokładnie w okolicy progu z art. 87 Kodeksu wykroczeń. Tyle wychodzi z modelu dla poranka po wieczorze od 20:00, jedno piwo na pół godziny:

Promile o 8:00, w nawiasie górny szacunek, poniżej którego mieści się 95 na 100 symulowanych przebiegów. To szacunek, nie pomiar. Własny wieczór wpiszesz w kalkulatorze promili.

W badaniu na symulatorze z 2020 roku 26 osób miało rano alkohol w wydechu, średnio około 0,47 promila, a w skrajnym przypadku 0,8. Był to poranek po zwykłym wieczorze ze znajomymi, bez podawania alkoholu w eksperymencie.

Drugi: zero na alkomacie nie znaczy, że kac przestał działać

W badaniu z 2014 roku, opublikowanym jako streszczenie konferencyjne, 42 osoby jechały na symulatorze przy zerowym stężeniu alkoholu, po wieczorze picia i po wieczorze bez alkoholu. Na kacu samochód bardziej „pływał” po pasie, o 1,9 cm w mierze używanej w takich testach. Duże znaczenie miał sen: u osób śpiących krócej niż 5 godzin było to 3,3 cm, a przy ponad 7 godzinach różnicy nie było.

Autorzy pracy z 2020 roku porównują pogorszenie jazdy na kacu do tego przy 0,5 do 0,8 promila i zauważają, że badani mogli nie zdawać sobie z niego sprawy. To porównanie autorów z małej próby, na symulatorze i bez zapisu snu, więc nie traktuj go jak twardego przelicznika. NIAAA podsumowuje rzecz ostrożniej: na kacu uwaga, decyzje i koordynacja mogą być osłabione.

Przepisy o karach za jazdę po alkoholu mierzą stężenie. Samopoczucie się nie liczy. Pewnie czujesz się po kawie lepiej, ale nie ma dowodów, że wynik badania od tego spadnie. A jeśli wynik wyjdzie zerowy, ból głowy, senność i wolniejsze reakcje dalej jadą z Tobą. Więcej o tym, co zmienia promile, a co tylko samopoczucie, piszemy w tekście jak szybko wytrzeźwieć.

Kiedy dzwonić pod 112

Dzwoń pod 112, gdy podejrzewasz zatrucie alkoholem. Nie czekaj, aż pojawią się wszystkie objawy. NHS każe dzwonić już przy podejrzeniu, a NIAAA ostrzega, że osoba, która straciła przytomność, może umrzeć. Objawy według tych dwóch źródeł to:

• splątanie albo otępienie,
• trudność z utrzymaniem przytomności, brak możliwości dobudzenia,
• wymioty,
• drgawki,
• wolny oddech, mniej niż 8 oddechów na minutę,
• nieregularny oddech, przerwy 10 sekund i dłuższe,
• wolne tętno, wilgotna i lepka skóra,
• osłabione odruchy, na przykład brak odruchu krztuszenia,
• bardzo niska temperatura ciała, sina albo blada skóra.

Nie zostawiaj tej osoby samej i, jeśli leży, ułóż ją na boku. Więcej piszemy przy objawach zatrucia alkoholowego.

Jak uniknąć kaca

Jedyny pewny sposób jest mało odkrywczy: nie pić albo pić mniej. Woda w trakcie picia lub tuż po nim dawała w ankietach tylko niewielką poprawę, więc warto ją pić, ale nie jest tarczą. Kolejność napojów można przestać śledzić. W jedynym porównaniu, które sprawdziliśmy, wódka dawała słabszego kaca niż bourbon, ale nie lepszą sprawność następnego dnia.

Jeśli rano masz prowadzić, policz to przed pierwszym kieliszkiem. Ile mogę wypić: planer na wieczór pokaże, ile czasu zajmuje znikanie alkoholu przy Twoim planie.

Gdy kac zdarza się często albo trudno Ci ograniczyć picie, warto porozmawiać o tym z lekarzem. To częsta rozmowa w gabinecie i nikt nie powinien jej traktować jak porażki.

Źródła

• NIAAA
• Roberts 2022
• Pittler 2005
• Swift 1998
• Mackus 2024
• van Schrojenstein Lantman 2018
• Köchling 2019
• Rohsenow 2010
• Verster 2014
• Alford 2020
• Eriksson 2020
• Madsen i Rossi 1980
• NIAAA o przedawkowaniu alkoholu
• NHS o zatruciu alkoholem

Promile i godziny na tej stronie policzył ten sam silnik co kalkulator, opis w metodologii. To informacje ogólne. Nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty.